Boeren in het Bos

Boeren in het Bos produceert op eigen wijze natuurvlees. Dat doet ze door het houden van eigen dieren in een zo natuurlijk mogelijke, bosrijke omgeving. De runderen, varkens, schapen en op termijn kippen, leven idealiter jaarrond in en eten van (voedzame) bossen. Begin maart 2018 bezochten deelnemers aan het project WINK Boeren in het Bos. Hun voornaamste doel: kengetallen, verhalen en gegevens verzamelen.

Richard van Pelt (43) en Mariska Slot (34) vormen samen Boeren in het Bos. In particuliere bosterreinen en natuurgebieden van Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer in het Drents-Friese Wold scharen ze dieren in; Tamworth varkens, Schotse Hooglanders en Angus runderen. Daarnaast gebruiken ze in samenwerking met schaapherder Catrinus Homan ook schapen. Boeren in het Bos verkoopt het vlees van de dieren via lokale winkels en een eigen webshop.

Het idee van Boeren in het Bos is om de dieren te laten rouleren over diverse bos- en natuurgebieden. De dieren moeten daar zoveel mogelijk hun eigen kostje vinden. Daarvoor willen Richard en Mariska voedselbossen ontwikkelen, waarin kruiden maar ook knolgewassen worden geplant of gezaaid die dienen als voedergewassen voor de dieren. Uiteindelijk moeten er ook allerlei voor mensen aantrekkelijk lekkernijen uit de bossen komen, zoals noten, fruit of kruiden.

Pionieren met bosvarkens
De meest in het oog springende plek is het sparrenbos bij Smilde, waar Boeren in het Bos pioniert met bosvarkens. In een sparrenbos bij Smilde lopen ongeveer 120 varkens; zeugen, beren en biggen in zeven door schrikdraad van elkaar gescheiden groepen. Het bos, een productiebos met overwegend sparren en populieren, is particulier eigendom. Boeren in het Bosheeft het om niet in gebruik. Het naaldbos is jong en nog nauwelijks uitgedund, waardoor er weinig voedsel groeit op de bodem. De dieren kunnen hier dus niet jaarrond in hun eigen voedselbehoefte voorzien; ze worden dan ook in het groeiseizoen uitgeschaard naar loofbossen, en in de winter bijgevoerd met onder meer wei, groenteresten en bieten.

Dat de varkens hier lopen, berust eigenlijk op een stukje pech én toch ook weer geluk. Tot begin 2017 liepen de dieren namelijk op een gepacht bosperceel in het Friese Elsloo. Dit was een meer open robiniabos, waarop een kwalitatieve (natuur)verplichting ligt. Een controleur van de provincie zag de varkens in het voorjaar op een zwart gewroet stuk staan en trok zijn conclusies

Hierop kregen Richard en Mariska de opdracht om hun 130 dieren binnen twee weken ergens anders te huisvesten. Zo zijn ze na een korte zoektocht in Smilde terechtgekomen. Wat ze geleerd hebben van hun avontuur in Elsloo? Je moet alles, echt alles, van tevoren heel goed uitleggen aan iedereen met wie je te maken kunt krijgen… Inmiddels zijn beleidsambtenaren van de provincie beter geïnformeerd. Ze hebben hun zegen gegeven voor het inzetten van varkens in het robiniabos.

Natuurgedreven
Naast het sparrenbos bij Smilde werkt Boeren in het Bos aan een nieuw bOERbos in het robiniabos in Elsloo. Het bOERbos moet zich ontwikkelen tot een open voedselbos, waarin een belangrijke rol is weggelegd voor varkens, en mogelijk ook runderen, schapen en kippen. Die dieren moeten er op termijn jaarrond kunnen eten, net als de wilde reeën en andere dieren die er van nature al leven overigens.

Wilde zwijnen zijn bosdieren, varkens ook. Boeren in het Bos is ervan overtuigd dat het in een tot voedselbos ontwikkeld systeem, prima mogelijk moet zijn om met een beperkte input varkens, runderen, schapen en kippen te houden. Om te schrale dieren in de winter en bijvoeren te voorkomen, moet er voldoende kwalitatief goed voedsel te vinden zijn; zowel in de onderste regionen van het bos als de bodem. Gaandeweg willen Richard en Mariska hun bOERbos ontwikkelen naar een voedsel(rijk) bos. Dit doen ze onder meer door na het dunnen een- en meerjarige gewassen te planten of zaaien en de ontwikkeling van inlandse vruchtdragende bomen te stimuleren.

Vragen voor de WINK
Op een natuurgedreven manier werkt Boeren in het Bos zo aan de ontwikkeling van een nieuw ecosysteem van dieren en planten. De bedoeling van de twee initiatiefnemers is een inkomen genereren uit de verkoop van vlees, fruit, kruiden, noten en het geven van onderwijs en workshops over het werken met dieren in de natuur. Het doel van Boeren in het Bos is het organiseren van een zo zelfvoorzienend mogelijk ecosysteem van dieren in bossen en natuurgebieden dat voorziet in de productie van voedsel.

Voor WINK is het belangrijk om naast de kengetallen en verhalen over arealen, aantallen dieren en werkwijze ook de vragen te verzamelen die leven bij pioniers als Boeren in het Bos. Voor hen is bijvoorbeeld belangrijk om kennis te hebben over de voedingswaarde van het bos is. Wat groeit er, wanneer en hoeveel dieren kan het bos duurzaam voeden? En wat moet je dan planten of zaaien? En als je jaarrond wilt slachten en je vlees wilt vermarkten, hoe krijg je dan een stabiel product? Op deze en heel veel andere vragen hoopt en verwacht Boeren in het Bos samen met de onderzoekers en de andere boerendeelnemers binnen het project WINK een antwoord te vinden.

Wie

Richard van Pelt en Mariska Slot

Waar

Omgeving Drents Friese Wold

Bedrijfskenmerken

Natuurrunderen, Bosvarkens, Heideschapen, Voedselbos

Omvang

700 hectare natuur en bos, 60 runderen, 10 hectare voedselbos, 70 varkens, 300 schapen

Markt

Rechtstreeks aan de klant via webshop en winkel

DE FILM