Fruittuin van West

September 2019 – Aan de westkant van Amsterdam runnen Wil en Lisan Sturkenboom Fruittuin van West. Wie dit bedrijf met inderdaad 4 hectare aan fruit een fruitteeltbedrijf noemt, doet het echter ernstig tekort. Het is bovenal een mensenbedrijf, het verlengde van de huiskamer van veel Amsterdammers.

Tot een jaar of zes geleden waren Wil en Lisan nog ‘gewoon’ biologisch-dynamisch fruitteler in de Flevopolder, met appels, peren en wat rode bessen. Na 30 jaar ondernemerschap, was er iets in hem dat zei dat het tijd was voor een nieuw avontuur. Om scherp te krijgen wát dat dan was, reisde hij met zijn vrouw en drie kinderen zes maanden door Europa. Hij bezocht voormalig stagiaires, en ondertussen schreef hij aan een plan dat hem zou brengen waar hij vandaag staat. Aan het hoofd van een bedrijf van in totaal 16 hectare waar fruit, kippen en mensen de hoofdrol spelen en tal van mooie initiatieven voet aan de grond krijgen en tot bloei komen.

Wil zag een bedrijf voor zich, dat nog steeds gedragen zou worden door de teelt van fruit. “Verder wilde ik een windmolen, kippen, kersen kunnen overkappen, een winkel, een restaurant en een parkeerplaats. Ik had nog nooit in de stad gewoond, wilde meer verschillende mensen ontmoeten en hen bij mijn bedrijf betrekken”, vat hij zijn voornaamste drijfveren samen.

Prettig gestoorde klanten
De crisis was zijn kans. Gemeente zaten omhoog met vastgelopen bouwprojecten en nadat hij zijn plan bij vijf gemeenten aanbood, hapten er vier toe. “Dat was mazzel. We kozen voor Amsterdam. Waarom? Omdat hier de meeste prettig gestoorde klanten wonen; dat is een voorwaarde om het leuk te houden.”

In de afgelopen jaren heeft de Fruittuin zich ontwikkeld tot een breed en divers bedrijf, zoals gepland. Wil teelt biologisch 40 soorten fruit, houdt kippen in de boomgaard, beheert natuur en weides en weet mensen via zelfpluk en het aanbieden van zorg bij zijn bedrijf te betrekken. “Elke tak van sport is een onderneminkje binnen het bedrijf.”

Inspiratie, kennis en kunde
Voordat Wil in Amsterdam landde, was hij dus al 30 jaar actief in de fruitteelt. Zijn kennis, kunde en het netwerk, komen hem ook hier in Amsterdam van pas. “Als er iets is met mijn kiwibes, bel ik Domus de Jonge, en voor problemen met aardappelen klop ik aan bij een van mijn bevriende biologische aardappeltelers.”

Wat ook helpt, is het feit dat de Fruittuin feitelijk een dependance van de Warmonderhof is, onder meer voor de deeltijdopleiding Stadslandbouw. “Zo heb ik regelmatig stagiaires, van tussen de 25 en 65 jaar oud. Die maak ik verantwoordelijk voor een deel van het bedrijf. Samen maken we een planning en buigen we ons over de teelt en de oogst. En als een student naar de Bessendag, Paddenstoelendag of de Frambozendag gaat, hoef ik dat niet te doen. En zo haal ik toch actuele kennis binnen.” Verder heeft Wil betaalde voorlichters als het bemesting en de snoei aangaat. “En docenten van de Warmonderhof die hier rondlopen, kan ik natuurlijk ook van alles vragen.”

Telen in lagen
Wil is in zijn boomgaard ook geïnspireerd door een ‘volgeling’ van Ernst Götsch, die hij de paus van de agroforestry noemt. Onder de pruimenbomen staan frambozen, en daaronder doordragende aardbeien. Om het onderin de boomgaard niet te donker te maken, snoeit hij elk jaar éénjarig hout weg.

“Een tak die bijvoorbeeld in 2019 groeit, geeft in 2020 vruchten. Na de oogst in 2020 snoeien we deze tak meteen terug. Hetzelfde doen we met de frambozen die vóór de pruimen worden geoogst.” En op de bodem groeien de aardbeien op een rug met compost, zo moet voorkomen worden dat kweek er de overhand neemt.

Misgaan mag
Hoewel Wil ook inspirerend werkt op anderen, adviseert hij niet iedereen om aan een soortgelijk avontuur te beginnen. “Mijn ervaring heeft me op weg geholpen. Verder moet je eigenwijs zijn, goed willen luisteren en durven doen”, vat hij een en ander samen. Veel ‘deskundigen’ fixeren zich vaak op dat wat niet lukt.

Zelf heeft de ondernemer daar niet zo’n moeite mee, met dingen die misgaan. “Ik heb honderden ideeën, en niet alles gaat goed. De honingbes? Deed niks, heb ik afscheid van genomen. En ook voor kersen die op een bepaalde plek niet aansloegen, is het over en uit. Misschien was de grond daar niet zo geschikt voor kersen, maar verder heb ik de beste grond van Amsterdam.”

Wel heeft Wil nog een paar tips. “Begin met een goed plan en praat met de landschapsarchitect van een gemeente, die weet wat er speelt. En studeer aan de Warmonderhof. Daar zit een berg aan geïnspireerde docenten  en ondernemende mensen met een enorm netwerk.”

(Bio)divers bedrijf
Van een ‘steriel’ biologisch bedrijf is Wil dus overgestapt naar een grote (bio)diverse stadstuin. “Wat ik inmiddels weet, is dat op een meer natuurlijke manier telen, niet makkelijker is”, lacht hij. “Zo had ik niet verwacht dat meeldauw zo’n  probleem zou worden. In de biologische teelt wordt meeldauwbestrijding vaak gecombineerd met het spuiten tegen schurft. Maar als je daarmee stopt, is het wachten tot er een nieuw evenwicht ontstaat. Hoe moet je daarop anticiperen? Dat is de afweging, de sport ook.”

Een aantal jaar ging het goed in de kersen, vertelt Wil. “Neem de zwarte kersenluis, een probleem in de biologische teelt waar ik hier jarenlang geen last van had. Waren de kippen het Ei van Columbus? Of de frambozen die er doorheen staan? Het zat goed, tot dit voorjaar bleek dat de rand van de kersenboomgaard toch aangetast was.” Een soortgelijk dilemma speelt in de appels, waar de roze appelluis de kracht van het natuurlijk systeem danig op de proef stelt.

Suzuki houdt zich gedeisd
Van de Suzuki-fruitvlieg, nog zo’n bekende plaag, had de Fruittuin van West nauwelijks last. De ondernemer dankt dat niet direct aan de biodiversiteit, maar aan het pluksysteem en de ultrakorte keten. “Onze klanten eten veel kersen al in de boomgaard, of snel na de pluk. Als er een paar dagen tussen de oogst en de winkel zit, vergroot dat de kans op vraat.” In de laatste 2 weken van de kersenpluk in 2019, sloeg de Suzuki toch toe. Maar gelukkig voor de Tuin en de klanten, bleef een drama uit.

Wil is een opgewekte man, blij dat hij met zijn vrouw en team erin geslaagd is een gezond bedrijf te stichten. “Zonder subsidies, want daar heb ik een hekel aan.” Behalve economisch gezond, is hij ook tevreden met het ‘mensenbedrijf’ dat de Fruittuin van West is. “Klanten die plukken en de winkel bezoeken, studenten die leren en personeel dat een hechte vriendenclub is. Voor veel mensen is dit deel van Amsterdam-West gewoon het verlengde van hun woonkamer.”

Wie

Wilen Lisan Sturkenboom

Waar

Amsterdam

Bedrijfskenmerken

(Bio)divers bedrijf met fruitteelt, kippen, natuurbeheer en tal van sociale activiteiten

Omvang

16 ha

Markt

Zelfoogst en eigen afzet